Czym IPET przy niepełnosprawności intelektualnej różni się od innych programów
Przy niepełnosprawności intelektualnej program rzadko dotyczy wyłącznie nauki szkolnej. Obok dostosowania wymagań z przedmiotów dużą część dokumentu zajmują samodzielność, komunikacja, orientacja w czasie i przestrzeni oraz umiejętności praktyczne. Cele muszą być mniejsze, bardziej konkretne i rozłożone na etapy, bo postępy uczeń robi wolniej i zespół chce je dokumentować.
Inaczej wygląda też dobór metod. Sprawdza się powtarzalny rytm zajęć, instrukcje podawane krok po kroku, materiał konkretny i obrazkowy oraz częste wzmacnianie sukcesów. Dokument ma to opisywać tak, aby nauczyciel przedmiotu, który widzi ucznia dwa razy w tygodniu, wiedział, jak z nim pracować.
Stopień lekki, umiarkowany i znaczny
Orzeczenie wskazuje stopień niepełnosprawności, a od niego zależy ścieżka kształcenia i charakter celów. Biblioteka w Terapeutyczne rozróżnia te poziomy, więc szkic nie miesza zapisów dla ucznia, który realizuje podstawę programową z dostosowaniami, z zapisami dla ucznia pracującego według programu dostosowanego do jego możliwości.
- stopień lekki: dostosowanie wymagań, wsparcie w czytaniu, pisaniu i liczeniu, praca nad uwagą i pamięcią,
- stopień umiarkowany: umiejętności funkcjonalne, komunikacja, samoobsługa i bezpieczeństwo w drodze do szkoły,
- stopień znaczny: komunikacja alternatywna, czynności codzienne, relacje i regulacja emocji.
Z jakich obszarów składa się szkic
Szkic powstaje z zaleceń, które wpisujesz z orzeczenia, i z wybranego etapu edukacyjnego. Zespół dostaje gotowy układ dokumentu z celami pogrupowanymi tak, jak zwykle omawia się je na posiedzeniu.
- funkcjonowanie poznawcze, uwaga, pamięć, rozumienie poleceń,
- komunikacja i mowa, w tym wspomaganie obrazkami,
- samodzielność w czynnościach codziennych i w szkole,
- umiejętności społeczne i relacje w klasie,
- sprawność ruchowa, motoryka mała i duża,
- przygotowanie do dorosłego życia, w starszych klasach także zawodowe.
Jak sformułować cel, który da się sprawdzić
Najczęstszy błąd w tym programie to cele zbyt ogólne, na przykład „rozwijanie samodzielności”. Za pół roku nikt nie potrafi ocenić, czy cel osiągnięto. Lepszy zapis opisuje zachowanie, które można zaobserwować: uczeń samodzielnie rozbiera się i ubiera do zajęć wychowania fizycznego w ciągu dziesięciu minut, z jednym przypomnieniem słownym.
Terapeutyczne podpowiada cele w takiej właśnie formie i zostawia miejsce na kryterium sukcesu. Zespół może je zawęzić, zmienić trudność albo dopisać własne, bo to on zna dziecko. Szkic ma oszczędzić godziny pisania, a nie zastąpić decyzję zespołu.
Wspólny dokument dla całego zespołu
W pracy nad programem uczestniczą wychowawca, nauczyciel wspomagający, pedagog specjalny, logopeda, psycholog i terapeuci. Każdy wpisuje swój obszar w jednym miejscu, zamiast wymieniać się plikami w mailach. Widać, kto uzupełnił swoją część, a koordynator nie musi zbierać fragmentów ręcznie.
Gotowy dokument eksportujesz z miejscem na podpisy. Rodzic dostaje widok do zapoznania się z programem, a zalecenia do ćwiczeń w domu zespół dopisuje wprost do dokumentu. Wnioski z oceny okresowej przechodzą do kolejnej wersji programu, więc cele pozostają spójne w ciągu roku.
Dla kogo ta strona
Dla koordynatorów zespołów, pedagogów specjalnych i dyrektorów szkół, przedszkoli oraz placówek specjalnych, którzy co roku piszą kilkanaście lub kilkadziesiąt programów i chcą skrócić czas na formalności na rzecz pracy z uczniami. Jeżeli potrzebujesz układu samego dokumentu, zobacz wzór IPET, a jeśli piszesz też ocenę funkcjonowania, sprawdź WOPFU.